Τα ευγενικά παιδιά

Καιρό θέλω να γράψω γι’ αυτά. Τα παρατηρώ συχνά, σε πολλές στιγμές μέσα στην καθημερινότητα. Τα παρατηρούσα όλη τη χρονιά. Και κάθε φορά, μια όλο και πιο ευχάριστη εντύπωση.

Οι έφηβοι, και γενικά όλα εκείνα τα πέριξ της εφηβείας αγόρια και κορίτσια, που έχουμε μάθει, γενιές και γενιές τώρα, κάθε γενιά λέει τα ίδια, να τα κατηγορούμε για όλα εκείνα που εμείς τους έχουμε διδάξει, με το παράδειγμα πέρα από τα λόγια μας. Για τη συμπεριφορά τους, την ομιλία τους, τη σιωπή τους, το ντύσιμό τους, τη μουσική τους, τη στάση τους γενικότερα. Για όλα εκείνα που από εμάς μαθαίνουν, αλλά εμείς αρνούμαστε να παραδεχτούμε και μόνο προσπαθούμε να σπάσουμε τον καθρέφτη μας.

Έχω δει αυτά τα παιδιά, που “δεν ξέρουν να μιλήσουν”, που “δεν ξέρουν να φερθούν”, να είναι πολύ πιο ευγενή από πολλούς ενήλικες, για να μην πω από όλους.

Στο φροντιστήριο Αγγλικών, συνήθιζα να ανεβάζω και να κατεβάζω την κόρη μου όσο ήταν πιο μικρή. Έχω πετύχει λοιπόν να βγαίνω από την είσοδο της οικοδομής και να βλέπω να έρχονται άλλα παιδιά, οπότε κρατούσα για λίγο την πόρτα, όσο να φτάσουν και να μπουν. Έτσι, γιατί μου φαίνεται άγαρμπο και άσχημο να αφήσω να κλείσει η πόρτα ενώ βλέπω πως έρχεται κάποιος και σε ελάχιστα δευτερόλεπτα θα έχει φτάσει εκεί.

“Ευχαριστώ” άκουσα από το εφηβάκι/προεφηβάκι την πρώτη φορά! Τι όμορφο! Τι έκπληξη ωραία! “Ευχαριστώ” άκουσα και την επόμενη φορά! Και απολάμβανα πια να το παρατηρώ : άκουγα “ευχαριστώ” κάθε φορά, από κάθε παιδί που τύχαινε να συναντηθούμε εκείνη τη μικρή στιγμή, όποιο κι αν ήταν αυτό, μικρότερο ή μεγαλύτερο, αγόρι ή κορίτσι. Και πάντα το βλέμμα το ευγενικό, το γεμάτο σεμνότητα και ντροπή, τη γλυκιά εκείνη ντροπή της δύσκολης κοινωνικότητας. Όπως μου έτυχε πολλές φορές και το αντίστροφο. Μου έχουν κρατήσει την πόρτα παιδιά που έβγαιναν ή που μόλις άνοιγαν για να μπουν και περίμεναν να φτάσω εγώ. “Ευχαριστώ” ολοκάθαρο κι από μένα.

Όχι, δεν το κάνει αυτό κάθε ενήλικας, οι περισσότεροι μάλλον δεν το κάνουν, δεν είναι καθόλου δεδομένο. Ούτε θα πουν απαραίτητα ευχαριστώ ή παρακαλώ. Το κάνουν όμως τα παιδιά, πουσαφώς και καταλαβαίνω τον δισταγμό τους και ξέρω καλά πως το εμπόδιο είναι συνήθως αυτός ακριβώς ο δισταγμός και η αμηχανία. Ούτε ο κάθε ενήλικας χαιρετά, οι πιο πολλοί φοβούνται να πουν γεια ή καλημέρα. Μα τα παιδιά, σαν συναντιώνται τα βλέμματά μας, λένε. Κι ας είμαστε άγνωστοι εντελώς.

Τα βλέπω και στη δουλειά μου, στο φαρμακείο. Όποτε τύχει να μπουν μόνα τους, αυτά όπως και τα μεγαλύτερα, στην ηλικία των φοιτητών, πάντα με ευγένεια θα μιλήσουν, θα χαιρετήσουν, θα ζητήσουν όμορφα, θα πουν και πάλι “ευχαριστώ”. Πολλοί ενήλικες είναι πολύ πιο αγενείς και πολύ περισσότερο δεν ξέρουν να φερθούν.

Τα έχω δει ακόμη να ζητούν βοήθεια κι όταν νιώσουν πως τη χρειάζονται, για να δουλέψουμε παρέα. Πάνω σε κάποιο ζήτημα που τα απασχολεί στην καθημερινή ζωή τους. “Θέλω να αντιμετωπίσω την αναβλητικότητά μου” μου έχουν πει ή “δεν ξέρω τι να επιλέξω για να σπουδάσω, τι να επιλέξω για επάγγελμα, χρειάζομαι βοήθεια”. Ένα παιδί που στα 16 ή στα 17 του ψάχνει να λύσει με δουλειά και συστηματικότητα τέτοια ζητήματα, και που δείχνει έμπρακτα τη διάθεσή του να το κάνει, φανερώνει μια ωριμότητα που ξεπερνά κατά πολύ εκείνη πολλών ενηλίκων, που αρνούνται να δουν ακόμη κι ότι υπάρχει το θέμα. Κι όταν μιλώ και προσπαθώ να αναλύσω, κοιτούν με κείνο το βλέμμα που ρουφάει κυριολεκτικά κάθε πληροφορία και που φωτίζει την ατμόσφαιρα με την ευγνωμοσύνη που νιώθουν.

Τα βλέπω να χαίρονται με τη χαρά του φίλου τους και να λυπούνται με τη λύπη του. Τα βλέπω να χαιρετούν ευγενικά και να μιλούν όμορφα όποτε συναντιόμαστε στον δρόμο, όπως κι αν μιλούν όταν είναι μεταξύ τους, στις παρέες τους.

Τα βλέπω να μας βλέπουν πρώτα εκείνα. Να περιμένουν από μας να δούνε για να μάθουν. Να αναζητούν τη συμπεριφορά τους στη δική μας συμπεριφορά, τις λέξεις τους στις δικές μας λέξεις, τον τρόπο αντιμετώπισης στον δικό μας τρόπο. Αυτόν που φαίνεται στα πιο μικρά, στα πιο απλά, στα πολλά, τα άπειρα καθημερινά, της κάθε μιας και της πιο ανύποπτης στιγμής.

Κι επειδή μοιάζει πια να μας είναι πολύ δύσκολο να γίνουμε το υγιές μάθημα για εκείνα, ας κάνουμε τουλάχιστον το αντίστροφο, όσο ακόμη είναι παιδιά και η ευγένεια με κάποιον φυσικό τρόπο τα χαρακτηρίζει – ας τα κοιτάξουμε κι ας μάθουμε εμείς από εκείνα. Έστω και στην ενήλικη, την τόσο δύσκολη στην αλλαγή ζωή μας, ας δεχτούμε να γίνουμε μαθητές μπροστά στους τόσο αληθινούς αυτούς δασκάλους. Ας κάνουμε μαζί τους βήματα προς τα μπροστά. Και προς τα πάνω.

Ας δείξουμε την τόλμη να σταθούμε μπροστά στο είδωλό μας σε τούτον τον ξεχωριστό καθρέφτη κι ας μιμηθούμε την ευγένεια όπου την εντοπίσουμε. Την πιο πολύτιμη αρετή, την πιο μεγάλη ίσως ανάγκη σήμερα στην κοινωνία.

Κι ας ξεκινήσει από κει μια όμορφη αλληλεπίδραση,

που θα φέρει και όλα τα άλλα τα ωραία.